Derio, Larrabetzu, Lezama, Loiu, Sondika eta Zamudioko udalek, Txorierriko Zerbitzu Mankomunitatea osatzen duten udaletako Ekonomia Sustapen eta Enplegu Zerbitzuaren bitartez, EGAZ Txorierri, “Txorierriko Jarduera eta Lankidetza Plan Estrategikoa” aurkeztu dute. 2030. Urteari begira, datozen urteetarako lan-ildoak ezartzen ditu, eskualdeak “Euskadin lehen mailako polo industrial eta ekonomiko gisa duen posizioa mantentzen eta are indartzen” duela ziurtatzeko.
Plana eskualdean diharduten eragile sozio-ekonomikoekin (enpresak, zentro teknologikoak, klusterrak, prestakuntza-zentroak, enpresa-elkarteak eta udalak) elkarlanean landu da aurten, eta Derioko Kultur Birikan egindako ekitaldi batean aurkeztu da. Josu Andoni Begoña EGAZ Txorierriko presidenteak eta Loiuko alkateak inauguratu du, eta nabarmendu du Txorierri “Bizkaian eta Euskadin erreferentziazko polo industrial, teknologiko eta ekonomikoa” dela, eta, hala izaten jarraitzeko, beharrezkoa dela “eskualdean elkarreragiten dugun eragile guztien inplikazio bateratua eta koordinatua”. EGAZ Txorierriko gerenteak, Alex Loustaunauk, Txorierriren azken hamarkadetako bilakaera eta garapena azpimarratu ditu; 20.000 biztanle eta Bizkaiko bizitegi-lurzoruaren % 6,7 dituen eskualdea izatera iritsi arte, 40.000 pertsonari lana ematen diena eta lurraldeko enpresa-lurzoruaren %23 biltzen duena. “Industria, berrikuntza, teknologia… ditugu, eta garrantzitsua da gure aurrekoek hasitako katearekin jarraitzea; horretarako da plan estrategiko hau, etorkizuna izan daitekeenaren oinarriak ezartzeko eta guztion artean eraikitzeko”.
Aurkezpenean, gainera, Bizkaiko Foru Aldundiko Lurralde Lehiakortasunerako eta Kanpo Sustapenerakoko zuzendari nagusi Cristina Mugica egon da, eta plan estrategiko horrek dakarren “jauzia” baloratu du, gobernantza-eredu bat baitakar berekin, “lurraldeko ekosistema aberatseko eragile askok partekatzen duten” lan baterako. Gainera, Mugikak berretsi egin du Aldundiak enpresa txikiei ematen dien laguntza, eta iragarri du 2025. urtean Ekonomia Sustatzeko Sailak 31 milioi laguntza jarriko dituela martxan industriako eta zerbitzu lotuetako enpresa txiki eta ertainentzat. Laguntza mota hori Txorierriko 144 enpresak jaso dute jada 2020 eta 2023 urteen artean.
Innobasqueko (Berrikuntzaren Euskal Agentzia) ETEetan Berrikuntzako zuzendari Luis Manerok lurraldeko enpresei laguntzen jarraitzeko konpromisoa berretsi du, lehiakortasun handiagoa lor dezaten, tokian-tokian eta nazioartean hazi daitezen eta talentu berriak erakar ditzaten; gainera, eragileen arteko lankidetzaren eta prestakuntzaren garrantzia nabarmendu du. “Berritzea prozesu bat da, eta egiten jakin behar da”, azpimarratu du.
Ostiralean aurkeztutako plana, Bizkaia Orekan Sakonduz sareko Eskualdeko Lehiakortasuna Bultzatzeko Programaren esparruan garatu da. Egaz Txorierri Bizkaiko Foru Aldundiak bultzatutako sareko kidea da, eta beharrak eta lehentasunak hartzen ditu kontuan Txorierriren garapenerako, hazkunderako, berrikuntzarako eta iraunkortasunerako funtsezko alderdiei dagokienez.
Iraunkortasuna, digitalizazioa eta eskulan espezializatua
Horrela, Naider aholkularitzarekin elkarlanean egindako dokumentuak datozen urteetan eskualdeko enpresen arteko lankidetza eta lehiakortasuna sustatzeko funtsezko alderdietan jartzen du arreta. Horretarako, hainbat ildo estrategikorekin lan egitea proposatzen du, hala nola eraldaketa digitala eta teknologikoa, jasangarritasuna bultzatzea (industriaren deskarbonizazioarekin eta baliabideen kudeaketa hobearekin), berrikuntza, espezializazio industrial adimendunaren sustapena, talentuaren atzematea erraztea, eta poligonoen egokitzapenean eta modernizazioan lan egitea.
Plana egitean bildutako datuen arabera, Txorierrik Bizkaiko eta Euskadiko batez bestekoaren gainetik mantentzen ditu enpleguari buruzko datuak, baina zerbitzuen sektorera bideratzen ari da. Izan ere, industriako enplegua 2008an enpleguaren % 29,9 kontzentratzetik 2022an %26,2 izatera igaro da. Planak eragileen (enpresak, erakundeak eta prestakuntza-zentroak) arteko lankidetzaren garrantzia azpimarratzen du, eta, beraz, joera horri buelta emateko estrategiak planteatzen ditu, bai eta enpresek planteatzen dituzten zailtasunei erantzutekoak ere. Zailtasun horien bitartean, enpresek aipatzen dute zaila dela makina espezializatuak erabiltzeko, prozesuak optimizatzeko eta produktu eta zerbitzu berriak garatzeko eskulan kualifikatua aurkitzea. Izan ere, haien artean, %9k soilik adierazi du LHko ikastetxeekin lankidetzan aritu ohi dela, behar duten espezialiazioa betetzeko “arautu gabeko prestakuntzaren eskasia” dela eta.
Gaur egungo egoeraren erradiografiak erakusten du, halaber, lehiakortasuna hobetzen lan egiteko erronka duela eskualdeak, jasangarritasunerako eta klima-aldaketara egokitzeko neurriak ezartzearekin batera; izan ere, gaur egun, Txorierriko biztanleko kontsumo elektriko industriala Euskadiko batez bestekoa baino %134 handiagoa da, eta Bizkaiko batez bestekoa baino % 179 handiagoa. Ildo horretan, honako hau adierazten da: “Teknologia garbiak hartzearen, energia-eraginkortasuna sustatzearen, emisioak murriztearen eta baliabideak modu arduratsuan kudeatzearen aldeko apustua eginez, Txorierrik aldeko jarrera har dezake merkatu globalean, jasangarritasunean gero eta gehiago oinarrituta dena”.
Enpresek berek, gainera, adierazi dute “hobetzeko marjina” dagoela industria-eremuen egoeran, aparkaleku kopuruari, segurtasunari, errepideen konponketari eta zerga eta kargen igoerari dagokienez, besteak beste.
Eragileen arteko lankidetza
Ezarritako helburuak lortzeko eta antzemandako beharrei aurre egiteko, planak azpimarratzen du beharrezkoa dela “maila anitzeko elkarlaneko gobernantza” ezartzea; horrela, eskualdeko funtsezko eragileak inplikatu ahal izango dira, hala nola udalak, enpresak, prestakuntza-zentroak eta I+G zentroak, bai eta Bizkaiko Foru Aldundia eta Eusko Jaurlaritza bezalako instituzioak ere. Era berean, EGAZ eskualdeko ekonomia sustatzeko eragile gisa indartzearen garrantzia nabarmentzen da, baita eskualdeko eragileen arteko elkarrizketarako eta lankidetzarako foroak sortzearena ere.
Eragile horien guztien ordezkariek Konpromiso Partekatuen Gutuna sinatu dute, eta Derioko alkate Esther Apraizek irakurri du horren edukia, Txorierriko alkatetza guztien izenean. Gutun horren bidez, Plana ezartzeko konpromisoa hartu dute, eta “elkarrekin lan egiteko konpromisoa”, Txorierrin eredu ekonomiko kooperatiboa eraikitzeko, “berrikuntzak, jasangarritasunak, talentuak eta enpresa-lehiakortasunak bultzatuta”.
Gainera, udalek, enpresek, Bizkaiko Foru Aldundiak eta Innobasquek, beste eragile batzuen artean, gutun horrekin bat egiten dutela irudikatu dute, plan estrategikoa eta hori posible egiteko gobernantza-eredu bateratu bat abian jartzen dituena.
Dokumentua Nazio Batuen Garapen Iraunkorreko Helburuekin (GJH) bat etorriz egin da, hala nola “Lan txukuna eta hazkunde ekonomikoa”, “Industria, berrikuntza eta azpiegitura”, “Hiri eta komunitate jasangarriak” eta “Ekoizpen eta kontsumo arduratsua”.
Ezarritako helburuak betetzeko, datozen 5 urteetarako ibilbide-orria ezartzen du, epe laburrerako helburuekin, hala nola Txorierriko 1. Eskualde Mahaia antolatzea eta hainbat lantalde sortzea. Epe ertainean, 2030era arteko jarduera-plan orokor bat garatzea proposatzen da, jarduketa zehatzekin, eta epe luzean plan estrategikoa 2035era arte eguneratzea ere planteatzen da.